Η παρουσία ερυθρών αιμοσφαιρίων στα ούρα ονομάζεται αιματουρία. Πρόκειται για σύμπτωμα και όχι για πάθηση. Είναι ένα σύμπτωμα που πάντα πίσω από αυτό, κρύβεται μία αιτία. Η αιματουρία, χωρίζεται σε δύο κατηγορίες, τη μικροσκοπική και τη μακροσκοπική αιματουρία.
Στη μικροσκοπική, τα ερυθρά αιμοσφαίρια στα ούρα είναι ορατά μόνο με το μικροσκόπιο, στη γενική εξέταση ούρων ενώ τα ούρα, έχουν φυσιολογικό χρώμα δια γυμνού οφθαλμού.
Στη μακροσκοπική αιματουρία, τα ερυθρά αιμοσφαίρια στα ούρα βρίσκονται σε μεγάλη ποσότητα, με αποτέλεσμα το χρώμα των ούρων να είναι ερυθρό και να τίθεται η διάγνωση διά γυμνού οφθαλμού. Μπορούμε επίσης, να χωρίσουμε την αιματουρία και σε άλλε κατηγορίες.
ΠΡΩΤΟΠΑΘΗΣ – ΔΕΥΤΕΡΟΠΑΘΗΣ
Η πρωτοπαθής αιματουρία σε πολλές περιπτώσεις προκαλεί πόνο π.χ. σε λιθιάσεις του νεφρού, της ουρήθρας ή της ουροδόχου κύστης. Αντίθετα, η δευτεροπαθής, πολλές φορές είναι ανώδυνη π.χ. νεόπλασμα.
ΑΡΧΙΚΗ – ΤΕΛΙΚΗ
Αν τα ούρα περιέχουν ερυθροκύτταρα στην αρχή (δηλαδή αν είναι εξαρχής αιματηρά)τότε η αιματουρία χαρακτηρίζεται ως αρχική. Αντίθετα, αν περιέχουν στο τέλος, τελική και αν είναι καθόλη τη διάρκεια αιματηρά, ολική.
ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ – ΜΗ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΥΡΙΑ
Η σπειραματική αιματουρία προέρχεται από τα αγγειώδη σπειράματα των νεφρών.
Τα σημαντικότερα αίτια είναι:
· Ανοσολογικά: όπως ζαχαρώδης διαβήτης και υπέρταση.
· Ιδιοπαθή: IgA νεφροπάθεια, εστιακή – τμηματική σπειραματοσκλήρυνση.
· Δευτεροπαθή: συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, αιμολυτικό – ουραιμικό σύνδρομο.
· Οικογενή: νόσος της λεπτής μεμβράνης, σύνδρομο Alport.
Η μη σπειραματική αιματουρία αφορά την αιμορραγία σε κατώτερα τμήματα του ουροποιητικού συστήματος Πρέπει να τονιστεί, ότι το ερυθρό χρώμα των ούρων δεν οφείλεται πάντοτε στην παρουσία αίματος. Τα ούρα είναι δυνατόν να χρωματιστούν κόκκινα μετά τη λήψη διαφόρων φαρμάκων, τη λήψη διαφόρων τροφών (παντζάρια, βατόμουρα), ή χρωστικών με τις τροφές. Έχει σημασία να διευκρινιστεί αν η αιματουρία είναι εμμένουσα ή διαλείπουσα γεγονός που μπορεί να διευκρινιστεί με επανειλημμένες δειγματοληψίες.
ΑΙΤΙΕΣ
Η αιματουρία μπορεί να προέρχεται, είτε από τους νεφρούς, είτε από την αποχετευτική μοίρα του ουροποιητικού συστήματος, τον ουρητήρα ,την ουροδόχο κύστη, τον προστάτη και την ουρήθρα.
Αιτίες του αίματος στα ούρα που σχετίζονται με το ουροποιητικό σύστημα:
· Καρκίνος της ουροδόχου κύστης
· Κυστίτιδα (φλεγμονή της ουροδόχου κύστης)
· Ξένο σώμα στην ουρήθρα
· Τραυματισμός των γεννητικών οργάνων
· Σπειραματονεφρίτιδα (φλεγμονή των νεφρών) |
· Καρκίνος του νεφρού
· Νεφρική ανεπάρκεια
· Λοίμωξη του νεφρού
· Νεφρολιθίαση
· Καρκίνος του προστάτη
· Πυελονεφρίτιδα (λοίμωξη των νεφρών)
· Πρόσφατη χειρουργική επέμβαση του ουροποιητικού συστήματος ή περιτομή ή βιοψία
· Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα
· Τραυματισμός Ουροποιητικού συστήματος (από ατύχημα ή ιατρογενώς)
· Υπερτροφία προστάτη
ΑΛΛΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ ΣΤΑ ΟΥΡΑ
· Αντιπηκτικά φάρμακα
· Αιμορροφιλία (σπάνια κληρονομική διαταραχή κατά την οποία το αίμα δεν πήξει κανονικά)
· Αιμορραγικό πυρετό (ιογενής λοίμωξη)
· Θρόμβος των αιμοφόρων αγγείων του Νεφρού
· Λευχαιμία (καρκίνος του αίματος ή του μυελού των οστών)
· Δρεπανοκυτταρική αναιμία
· Φυματίωση του νεφρού
· Ασθένεια του Von Willebrand (μια κληρονομική αιμορραγική διαταραχή)
ΔΙΑΓΝΩΣΗ
Κάθε επεισόδιο της αιματουρίας θα πρέπει να αξιολογείται ξεχωριστά και να εξετάζεται πάντα το ενδεχόμενο να οφείλεται σε κάποιον κακοήθη όγκο του ουροποιητικού. Προς την κατεύθυνση αυτή υπάρχουν εξειδικευμένες διαγνωστικές εξετάσεις που μπορούν να επιβεβαιώσουν ή να αποκλείσουν το ενδεχόμενο αυτό που, προφανώς, είναι και το πιο σοβαρό.
Θα βασιστεί στο ιστορικό ατομικό και οικογενειακό, την ηλικία και τα αρχικά ευρήματα της εξέτασης ούρων. Πρωταρχικό ρόλο στη σωστή διάγνωση της αιτίας μίας αιματουρίας παίζουν οι πληροφορίες που δίνει ο ίδιος ο ασθενής (ατομικό ιστορικό). Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε το αν εμφανίζεται στην αρχή ή στο τέλος της ούρησης ή αν τα ούρα είναι αιματηρά καθ’ όλη τη διάρκεια της ούρησης.
Στη διερεύνηση μπορεί να περιλαμβάνονται συμπληρωματικές εξετάσεις ούρων όπως η κυτταρολογική εξέταση ούρων για την ανίχνευση πιθανής κακοήθειας σε άτομα συνήθως προχωρημένης ηλικίας και η μικροσκοπική εξέταση των ούρων που θα διακρίνει αν η αιματουρία είναι σπειραματικής προέλευσης ή όχι.
ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
Αν επιβεβαιωθεί η αιματουρία επιβάλλεται να κάνουμε τις παρακάτω εξετάσεις:
– Υπερηχογράφημα ουροποιητικού συστήματος ( νεφρών – ουροδόχου κύστεως – προστάτη αδένα)
– Ουρηθροκυστεοσκόπηση κατά την οποία ελέγχουμε το εσωτερικό της ουρήθρας του προστάτη και της ουροδόχου κύστεως με την βοήθεια κάμερας.
– Πυελογραφία – τείνει να εγκαταλειφθεί στις μέρες μας γιατί έχει σχεδόν αντικατασταθεί από την αξονική ουρογραφία.
– Αξονική τομογραφία άνω-κάτω κοιλίας και οπισθοπεριτοναικού χώρου, ελέγχουμε όλο το ουροποιητικό σύστημα. Όχι σπάνια παρά τον έλεγχο που γίνετε μπορεί να μην βρεθεί το αίτιο μιας αιματουρίας. Τότε ο ασθενής τίθεται υπό παρακολούθηση και καλείται σε επανεξέταση σε εύλογο χρονικό διάστημα.
ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι η θεραπεία, σχετίζεται με το κατά περίπτωση υποκείμενο νόσημα.